Mazeret izinleri kaç gün? Evlilik, doğum, ölüm ve süt izni (2026)

"Kardeşim evleniyor, 3 gün izin alabilir miyim?" — KOBİ'lerde İK'ya en sık gelen sorulardan biri bu ve cevabı çoğu zaman yanlış veriliyor. Mazeret izinleri yıllık izinden ayrı, ücretli ve kanunla süresi belirlenmiş haklardır; ama hangi olayın kaç gün doğurduğu, hangisinin kanuni hangisinin işyeri uygulaması olduğu karışıyor.

Bu yazıda 4857 sayılı İş Kanunu'nun Ek 2. maddesi ile 74. maddesindeki mazeret izinlerini tek tabloda topluyor, sık yapılan üç hatayı açıklıyoruz.

Mazeret izni nedir, yıllık izinden düşer mi?

Mazeret izni, çalışanın hayatındaki belirli olaylar nedeniyle işe gelememesi hâlinde kanunun tanıdığı ücretli izindir. İki temel özelliği vardır:

• Yıllık izinden düşülmez. Yıllık izin bakiyesi ile hiçbir ilişkisi yoktur; ayrı bir haktır.
• Ücret kesilmez. Bu günler çalışılmış gibi ücretlendirilir, SGK gün sayısı da etkilenmez.

Yıllık izinden en büyük farkı budur: yıllık izin kıdeme göre biriken bir bakiyedir, mazeret izni ise olay başına doğar. Çalışan yılda iki kez birinci derece yakınını kaybederse iki kez 3 gün kullanır; "yılda toplam 3 gün" gibi bir tavan yoktur.

Kanuni mazeret izinleri tablosu

4857 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi ve 74. maddesine göre:

Tablodaki sürelerin tamamı asgaridir. İş sözleşmesi veya işyeri yönetmeliğiyle artırılabilir; azaltılamaz.

Ölüm izninde "derece" ayrımı

Ek 2. madde ölüm iznini sadece ana, baba, eş, kardeş ve çocuk için tanır — 3 gün. Bunun dışındaki yakınlar (dede, nine, kayınvalide, amca, teyze) kanuni ölüm izni kapsamında değildir.

Pek çok şirket ikinci derece yakınlar için 1 gün ücretli izin verir; bu tamamen işyeri uygulamasıdır ve verilecekse izin yönetmeliğinde yazılı olmalıdır. Yazılı olmadan uygulanan, yıllarca tekrarlanan bir izin ise "işyeri uygulaması" hâline gelerek tek taraflı kaldırılamaz — bu yüzden politikayı baştan netleştirmek önemlidir.

Evlilik izni kimin evliliği için?

Çalışanın kendi evlenmesi için, 3 gün. Kardeşinin veya çocuğunun düğünü kanuni mazeret izni doğurmaz. Yazının başındaki soruya cevap: hayır, kardeşin evliliği için kanunen 3 gün izin hakkı yoktur; şirket isterse mazeret izni verebilir ya da çalışan yıllık izninden kullanır.

Analık izni ve süt izni

Doğum en çok ayrıntı barındıran başlıktır çünkü tek bir izin değil, birbirini takip eden birkaç hak vardır:

1. Analık izni: Doğumdan önce 8, doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta. Çoğul gebelikte doğum öncesi süreye 2 hafta eklenir.
2. Erken çalışmaya başlama: Sağlık durumu uygunsa ve hekim onaylarsa, çalışan doğumdan önceki 3 haftaya kadar çalışabilir; çalışılan süre doğum sonrası izne eklenir.
3. Ücretsiz izin: Analık izni bittikten sonra, talep hâlinde 6 aya kadar ücretsiz izin. Bu süre yıllık izin hakedişinde çalışılmış sayılmaz.
4. Süt izni: Çocuk bir yaşını doldurana kadar günde 1,5 saat. Bu sürenin günün hangi saatinde ve kaç parçada kullanılacağını çalışan kendisi belirler.

Analık izni süresince ücreti işveren değil, SGK öder — çalışan geçici iş göremezlik ödeneği alır. Bu, ücretli mazeret izinlerinden temel farkıdır; bordroda o günler için ücret tahakkuku yapılmaz, ancak SGK bildirimi doğru eksik gün koduyla yapılmalıdır.

İş arama izni: ihbar süresindeki iki saat

Sık atlanan bir hak da iş arama iznidir. İş sözleşmesi ihbar önelli olarak feshedildiğinde, ihbar süresi boyunca çalışana günde en az 2 saat ücretli iş arama izni verilir. Bu izin de çalışılmış sayılır ve ücreti kesilmez.

İki ayrıntı önemlidir:

• Çalışan isterse bu saatleri birleştirip toplu kullanabilir; ancak birleştirilen sürenin işten ayrılacağı günden önceki günlere denk gelmesi gerekir.
• İşveren iş arama iznini kullandırmazsa, o sürenin ücretini %100 zamlı ödemek zorunda kalır. Kullandırılmayan iki saat, bordroda dört saatlik maliyet demektir.

Mazeret izinleri bordroya ve SGK'ya nasıl yansır?

Ücretli mazeret izinlerinde bordro açısından özel bir işlem gerekmez: o günler normal çalışma günü gibi tahakkuk eder, SGK gün sayısı 30 üzerinden bildirilir. Karışıklık ücretsiz veya ödenekli izinlerde başlar:

Eksik gün bildirimlerinde doğru kodu seçmek, hem çalışanın ödeneğini hem de işverenin teşvik hakkını doğrudan etkiler. Bordro tarafındaki genel mantık için bordro nasıl hesaplanır yazısına göz atabilirsiniz.

Sık yapılan üç hata

1. Mazeret iznini yıllık izinden düşmek. En yaygın hata. Evlilik izni kullanan çalışanın yıllık izin bakiyesinden 3 gün silinirse, bu fark çıkışta izin ücreti olarak talep edilebilir. Yıllık izin hakedişi ile mazeret izni kayıtları baştan ayrı tutulmalıdır.

2. Süreleri iş günü sanmak. Ek 2. maddedeki süreler gün olarak yazılmıştır; yıllık izindeki gibi "hafta tatili ve resmi tatiller sayılmaz" kuralı bu izinler için açıkça düzenlenmemiştir. Uygulamada çoğu işyeri çalışma günü esasını benimser, ancak tartışmayı önlemenin yolu izin yönetmeliğinde bunu yazmaktır.

3. Belgeyi almayı unutmak. İzin kullandırıldı ama dosyada evlilik cüzdanı fotokopisi veya vefat belgesi yoksa, devamsızlık tartışmasında dayanak kalmaz. İzin talebi onaylanırken belgenin de sisteme eklenmesi en güvenli yöntemdir.

Kanuni olmayan ama yaygın izinler

Aşağıdakiler kanunda yoktur; tamamen işverenin tercihidir. Verilecekse yazılı politikaya bağlanmalıdır:

• İkinci derece vefat izni — genellikle 1 gün
• Taşınma izni — genellikle 1 gün
• Doğum günü izni — yılda 1 gün, bakiyeli takip edilir
• Sınav izni — çalışan öğrenciler için

Bunlar çalışan bağlılığı açısından düşük maliyetli, etkisi yüksek uygulamalardır; ancak "istisna" olarak verildiğinde kişiye göre değişen bir düzen doğurur. Tanımlı bir izin türü hâline getirmek hem adaleti hem de takibi kolaylaştırır.

Sık sorulan sorular

Mazeret izni yıllık izinden düşer mi?

Hayır. Evlilik, babalık, ölüm ve engelli çocuk tedavi izni gibi mazeret izinleri 4857 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinde ayrıca düzenlenmiştir; yıllık ücretli izin bakiyesinden düşülmez ve ücret kesintisi yapılmaz.

Babalık izni kaç gün?

Eşi doğum yapan çalışana 5 gün ücretli izin verilir. Bu süre kanuni asgari süredir; işveren sözleşme veya işyeri politikasıyla artırabilir.

Kardeşin veya kayınvalidenin ölümünde kaç gün izin verilir?

Kardeş ölümü kanuni ölüm izni kapsamındadır ve 3 gündür. Kayınvalide, kayınpeder, dede ve nine ölümü Ek 2. madde kapsamında değildir; verilecek izin işyeri uygulamasına bağlıdır.

Süt izni ne kadar sürer ve nasıl kullanılır?

Çocuk bir yaşını dolduruncaya kadar günde toplam 1,5 saattir. Bu sürenin hangi saatlerde ve kaç parçada kullanılacağını çalışan kendisi belirler; süre çalışılmış sayılır ve ücreti kesilmez.

Analık izni sırasında ücreti kim öder?

Analık izni süresince ücret işveren tarafından değil, SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği olarak ödenir. İşverenin yükümlülüğü bildirimleri doğru yapmak ve izin bitiminde çalışanı aynı veya benzer işe döndürmektir.

Mazeret izni için belge istenebilir mi?

Evet. İşveren evlilik cüzdanı, doğum belgesi veya vefat belgesi gibi izni doğuran olayı kanıtlayan belgeyi isteyebilir ve özlük dosyasında saklayabilir.

Defterly İK'da mazeret izinleri hazır tanımlı gelir: evlilik 3, babalık 5, vefat 3, engelli çocuk tedavisi yılda 10 gün — talep açıldığında süre kendiliğinden dolar ve yıllık izin bakiyesine dokunmaz. Süt izni ve iş arama izni saatlik izin olarak işlenir, kullandırılan izinlerin belgesi aynı ekranda özlük dosyasına iliştirilir.